บ้านในต่างจังหวัดอย่างอำเภอลับแลและพื้นที่รอบ ๆ จังหวัดอุตรดิตถ์ ส่วนใหญ่ยังไม่มีท่อรวบรวมน้ำเสียของเทศบาลเข้าถึงทุกซอย การจัดการน้ำเสียจากห้องน้ำจึงต้องทำเป็น บ่อเกรอะ–บ่อซึม ในที่ดินของตัวเอง ซึ่งวิธีที่ประหยัดและช่างบ้านเราคุ้นมือที่สุดคือใช้ วงบ่อคอนกรีต ซ้อนกันลงไปในหลุม บทความนี้สรุปให้ครบว่าต้องใช้วัสดุอะไร ขนาดไหน และต้องระวังจุดไหนบ้าง
บ่อเกรอะกับบ่อซึม ต่างกันยังไง
หลายคนเรียกรวมกันว่า “บ่อส้วม” แต่จริง ๆ แล้วทำหน้าที่คนละอย่าง และปกติต้องมีทั้งคู่
บ่อเกรอะ (บ่อแรก)
เป็นบ่อที่รับสิ่งปฏิกูลจากโถส้วมโดยตรง ต้อง กันซึม ไม่ให้รั่วลงดิน ก้นบ่อจึงต้องเทคอนกรีตปิด และรอยต่อระหว่างวงบ่อต้องยาแนวด้วยปูน หน้าที่ของบ่อนี้คือให้ของแข็งตกตะกอนและย่อยสลายด้วยแบคทีเรีย
บ่อซึม (บ่อที่สอง)
รับน้ำที่ล้นจากบ่อเกรอะมาปล่อยซึมลงดิน ก้นบ่อ ไม่ต้องเท แต่ให้ใส่หินและทรายหยาบเป็นชั้นกรอง และรอยต่อวงบ่อไม่ต้องยาแนวสนิท เพื่อให้น้ำระบายออกด้านข้างได้
ถ้าทำแต่บ่อเกรอะอย่างเดียวโดยไม่มีบ่อซึม น้ำจะเต็มเร็วมากและต้องเรียกรถดูดส้วมบ่อย ๆ
เลือกขนาดวงบ่อกี่นิ้ว ซ้อนกี่วง
ขนาดวงบ่อคอนกรีตวัดกันที่เส้นผ่านศูนย์กลาง ที่ใช้กันทั่วไปในงานบ้านพักอาศัยคือ 80 ซม. และ 100 ซม. ส่วนความสูงต่อวงมักอยู่ราว 33–50 ซม. ประมาณคร่าว ๆ ได้ตามตารางนี้
| ขนาดบ้าน / ผู้ใช้ | ขนาดวงบ่อแนะนำ | จำนวนวงต่อบ่อ |
|---|---|---|
| บ้านเล็ก 1–3 คน | 80 ซม. | 3–4 วง |
| บ้านทั่วไป 4–6 คน | 100 ซม. | 4–5 วง |
| บ้าน 2 ห้องน้ำขึ้นไป / ร้านค้า | 100 ซม. ขึ้นไป | 5–6 วง หรือแยก 2 ชุด |
หลักง่าย ๆ คือ ยิ่งคนใช้เยอะ ยิ่งต้องใหญ่ และควรทำบ่อซึมให้ใหญ่พอ ๆ กับบ่อเกรอะ ที่สำคัญคือดินในหลายพื้นที่ของลับแลเป็นดินเหนียวอุ้มน้ำ ระบายช้า ถ้าดินบ้านคุณระบายไม่ดี ควรเพิ่มจำนวนวงของบ่อซึมหรือทำบ่อซึมสองบ่อต่อกัน
รายการวัสดุที่ต้องเตรียม
- วงบ่อคอนกรีต ตามขนาดและจำนวนที่คำนวณไว้ (ทั้งบ่อเกรอะและบ่อซึม)
- ฝาบ่อคอนกรีต 2 ฝา พร้อมฝาเปิดสำหรับสูบในอนาคต
- ปูนซีเมนต์ สำหรับยาแนวรอยต่อและเทก้นบ่อเกรอะ ประมาณ 2–4 ถุงต่อชุด
- ทรายหยาบ สำหรับผสมปูนและรองพื้น ประมาณ 0.5–1 คิว
- หิน 3/4 สำหรับเทก้นบ่อเกรอะ และ หิน 3/8 หรือกรวด สำหรับชั้นกรองก้นบ่อซึม
- ท่อ PVC ขนาด 4 นิ้ว สำหรับต่อจากโถส้วมเข้าบ่อเกรอะและจากบ่อเกรอะไปบ่อซึม พร้อมข้องอและกาวท่อ
- ท่ออากาศ ขนาด 1.5–2 นิ้ว สำหรับระบายแก๊ส ช่วยลดกลิ่นและทำให้ระบบย่อยสลายทำงานดีขึ้น
รายการเหล่านี้หาได้ครบในที่เดียวที่ หน้าสินค้าของเรา ทั้งวงบ่อ ท่อ ปูน หิน และทราย ไม่ต้องวิ่งหลายร้าน
ขั้นตอนติดตั้งแบบย่อ
- 1. เลือกตำแหน่ง ให้ห่างจากตัวบ้านและห่างจากบ่อน้ำใช้หรือบ่อบาดาลอย่างน้อย 10–15 เมตร และอยู่ในจุดที่รถดูดส้วมเข้าถึงได้
- 2. ขุดหลุม ให้กว้างกว่าวงบ่อประมาณ 20–30 ซม. รอบด้าน เพื่อให้ทำงานได้สะดวก
- 3. ปรับก้นหลุม ให้เรียบและได้ระดับ ถ้าเอียงวงบ่อจะซ้อนไม่ตรงและแตกง่าย
- 4. วางวงบ่อ ซ้อนทีละวง ตรวจระดับน้ำทุกวง บ่อเกรอะให้ยาแนวรอยต่อด้วยปูนทั้งด้านในและด้านนอก
- 5. เทก้นบ่อเกรอะ ด้วยคอนกรีตหนาประมาณ 8–10 ซม. ส่วนบ่อซึมใส่หินและทรายหยาบแทน
- 6. เดินท่อ ให้ท่อจากบ้านเข้าบ่อเกรอะมีความลาดเอียงประมาณ 1:100 และท่อล้นจากบ่อเกรอะไปบ่อซึมอยู่ต่ำกว่าท่อเข้าเล็กน้อย
- 7. กลบดินและปิดฝา กลบทีละชั้นแล้วกระทุ้งให้แน่น ป้องกันดินยุบทีหลัง
ข้อควรระวังที่เจอบ่อย
ปัญหาที่ลูกค้าโทรมาปรึกษาเราบ่อยที่สุดมีอยู่ไม่กี่เรื่อง หนึ่งคือ ทำบ่อเล็กเกินไป เพราะอยากประหยัดตอนแรก สุดท้ายต้องเรียกรถดูดทุกไม่กี่เดือน สองคือ ลืมทำท่ออากาศ ทำให้ส้วมกดไม่ลงและมีกลิ่นย้อน สามคือ ขุดตื้นเกินและไม่กระทุ้งดินกลับ พอถึงหน้าฝนที่อุตรดิตถ์น้ำเยอะ ดินรอบบ่อยุบจนฝาบ่อทรุด
อีกเรื่องที่ควรวางแผนตั้งแต่ต้นคือ ถ้าคิดจะต่อเติมห้องน้ำหรือครัวเพิ่มในอนาคต ให้เผื่อขนาดบ่อไว้เลยตั้งแต่รอบนี้ เพราะการมาขุดเพิ่มทีหลังแพงกว่าการซื้อวงบ่อเพิ่มอีก 1–2 วงในวันนี้มาก
วงบ่อและท่อ ครบที่ ต.ลับแล
ที่ร้าน ต.ลับแล วัสดุก่อสร้าง เรามีวงบ่อคอนกรีตหลายขนาด ฝาบ่อ ท่อ PVC ปูนซีเมนต์ หิน ทราย และกรวด พร้อมจัดส่งถึงหน้างานในอำเภอลับแลและพื้นที่ใกล้เคียงในจังหวัดอุตรดิตถ์ ถ้าไม่แน่ใจว่าบ้านคุณควรใช้วงบ่อขนาดไหน กี่วง บอกจำนวนคนในบ้านและจำนวนห้องน้ำมา เราช่วยประเมินให้ได้เลย ติดต่อสอบถามราคาและเช็คสต็อกได้ที่นี่
